Teknik Tercümede Terminoloji Tutarlılığı Nasıl Sağlanır? (CAT Tools)

Teknik Tercüme

12 Kasım 2025

110

0

Konu Başlıkları
•         TUTARSIZ ÇEVİRİNİN MALİYETİ: GÜVEN KAYBI    
• Sorunun Kök Nedeni: Teknik Çeviride Tutarsızlık Neden Olur?
• Çözüm 1: CAT Araçları (Bilgisayar Destekli Çeviri Araçları)
• Bileşen A: Çeviri Belleği (Translation Memory - TM)
• Çözüm 2: Terminoloji Bankası (Glossary / Termbase)
• Glovega'nın "Glossary Oluşturma" Süreci (Güvenilirlik Kanıtı)
• CAT Araçları (Trados, Memsource vb.) Nasıl Çalışır?
• Tutarlılık Bir Vaat Değil, Sistem Meselesidir
• Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1000 sayfalık bir makine kullanım kılavuzu veya karmaşık bir teknik şartname düşünün. İlk 100 sayfada "Güvenlik Valfi" olarak geçen bir terimin, 500. sayfada "Emniyet Vanası", 800. sayfada ise "Tahliye Subabı" olarak çevrildiğini hayal edin. Bu durum, sadece amatör bir görüntü yaratmakla kalmaz, aynı zamanda son kullanıcının kafasını karıştırır, bakım süreçlerini riske atar ve teknik eğitimleri imkansız hale getirir. İşte bu, teknik çeviride tutarsızlığın maliyetidir.

Teknik belgelerde, teknik tercüme terminoloji tutarlılığı bir lüks değil, operasyonel güvenliğin ve teknik çeviri kalitesinin temel taşıdır. Peki, yüzlerce sayfalık dokümanlarda ve yıllara yayılan projelerde bu mutlak tutarlılık nasıl sağlanır? Cevap, "insan uzmanlığı" ile "çeviri teknolojisinin" birleşiminde yatar: CAT Araçları ve Terminoloji Bankaları.

[widget-149]

Sorunun Kök Nedeni: Teknik Çeviride Tutarsızlık Neden Olur?

Mükemmel dil bilgisine sahip bir tercüman bile, özellikle uzun vadeli ve hacimli projelerde tutarsızlık yaratabilir. Bunun temel nedenleri şunlardır:

• İnsan Hafızasının Sınırları: 1000 sayfalık bir dokümanda, 300. sayfada bir terime ne karşılık verdiğinizi 900. sayfada hatırlamak imkansızdır.
• Farklı Tercümanların Çalışması: Proje acil olduğunda, genellikle birden fazla tercümana bölünür. Her tercümanın kendi terminoloji tercihi vardır. Bu durum, tutarlı çeviri önündeki en büyük engeldir.
• Zamana Yayılma: 2023'te çevrilen bir kılavuzun 2025'teki güncellemesinde, o projede kullanılan spesifik terimler unutulabilir.

Bu sorunlar, manuel (geleneksel) çeviri yöntemleriyle aşılamaz. İşte bu noktada, teknik çeviri kalitesini garanti altına almak için modern çeviri teknolojileri, yani CAT Araçları devreye girer. Teknik tercüme terminoloji tutarlılığı için bu araçlar şarttır ve bu teknolojileri aktif olarak kullanmak, profesyonel bir tercüme firması için bir standarttır.

Çözüm 1: CAT Araçları (Bilgisayar Destekli Çeviri Araçları)

CAT (Computer-Assisted Translation) Araçları, genellikle sanıldığı gibi "makine çevirisi" yapan programlar değildir. CAT Araçları, profesyonel tercümanın hafızasını, hızını ve tutarlılığını artıran gelişmiş birer kalite güvence platformudur. Bu platformlar, iki temel bileşen üzerinde çalışır: Çeviri Belleği (TM) ve Terminoloji Bankası (Termbase/Glossary).

Bu araçlar (Trados çeviri veya Memsource çeviri gibi platformlar), tercümanın her cümlesini kaydeder ve onaylanmış terimleri otomatik olarak önerir. Bu, teknik tercüme terminoloji tutarlılığı için ilk adımdır. Profesyonel bürolar mutlaka CAT araçları kullanır. Zaten CAT araçları olmadan, gerçek bir teknik terim yönetimi düşünülemez.

Bileşen A: Çeviri Belleği (Translation Memory - TM)

Çeviri Belleği, tercüman tarafından çevrilen ve onaylanan her cümlenin (kaynak ve hedef olarak) kaydedildiği devasa bir veritabanıdır. Bunu, projenizin "kurumsal hafızası" olarak düşünebilirsiniz.

Nasıl Çalışır?

1. Tercüman "Safety valve must be checked weekly" cümlesini "Güvenlik valfi haftalık kontrol edilmelidir" olarak çevirir ve onaylar.
2. Bu iki cümle eşleşerek çeviri belleği dosyasına kaydedilir.
3. Dokümanın ilerleyen kısımlarında veya gelecekteki bir projede, bu cümlenin aynısı (%100 eşleşme) veya benzeri (%75-%99 arası eşleşme) geldiğinde, CAT aracı bu çeviriyi otomatik olarak tercümanın ekranına getirir.

Faydaları:

• Tutarlılık: Aynı cümle her zaman aynı şekilde çevrilir. Bir çeviri belleği kullanımı, tutarlı çeviri için temel şarttır.
• Hız: Tercüman aynı cümleyi tekrar tekrar çevirmek zorunda kalmaz.
• Verimlilik: Çoğu profesyonel büro, çeviri belleği sayesinde tekrarlayan cümleler için size verimlilik avantajı sunar.

Bir çeviri belleği oluşturmak, uzun vadeli projelerde teknik çeviri kalitesi için kritik bir yatırımdır. Bu teknolojiler, genel olarak Teknik Tercüme rehberi içinde de bahsedilen kalite süreçlerinin temelini oluşturur. İyi bir çeviri belleği yönetimi, teknik çeviri kalitesini doğrudan etkiler.

Çözüm 2: Terminoloji Bankası (Glossary / Termbase)

Eğer çeviri belleği projenin "hafızası" ise, terminoloji bankası da projenin "sözlüğü" veya "teknik şartnamesidir". Teknik tercüme terminoloji tutarlılığı için en önemli araç budur.

Bir terminoloji bankası, çeviri belleği gibi tam cümleleri değil, sadece spesifik "terimleri" (kelime veya kısa ifadeleri) ve bunların onaylanmış karşılıklarını içerir. Bir terminoloji bankası olmadan, tutarlı çeviri sağlamak mümkün değildir.

Örnek Terminoloji Bankası (Glossary) Girişi:

• Kaynak Terim (İngilizce): Safety Valve
• Hedef Terim (Türkçe): Güvenlik Valfi
• Yasaklı Terim: Emniyet Vanası, Tahliye Subabı (Kullanılmayacak)
• Tanım/Not: "Makine üzerindeki kırmızı renkli basınç tahliye valfi."

Gördüğünüz gibi, terminoloji bankası sadece neyin söyleneceğini değil, neyin söylenmeyeceğini de belirterek tam bir teknik terim yönetimi sağlar.

Glovega'nın "Glossary Oluşturma" Süreci (Güvenilirlik Kanıtı)

Biz, teknik terim yönetiminin önemini biliyoruz. Bu nedenle, büyük projelerde müşterilerimizle birlikte proaktif bir glossary oluşturma süreci yürütürüz:

1. Analiz: Dokümanlarınızı tarayarak kilit teknik terimleri (örn: "actuator", "bearing", "PLC") çıkarırız. Bu, glossary oluşturma sürecinin ilk adımıdır.
2. Müşteri Onayı: Bu terimlerin karşılıklarını belirler ve sizin onayınıza sunarız. Sizin "Güvenlik Valfi" demeyi tercih ettiğiniz bir terime, biz asla "Emniyet Vanası" demeyiz. Bu, teknik terim yönetiminin en kritik parçasıdır.
3. Kilitleme: Onaylanan bu terminoloji bankası, CAT aracına yüklenir.
4. Uygulama: Tercüman, ne zaman "Safety Valve" kelimesiyle karşılaşsa, CAT aracı ekranına "Güvenlik Valfi" terimini otomatik olarak önerir ve "Emniyet Vanası" yazarsa onu uyarır.

Bu glossary oluşturma süreci, projenizde 10 farklı tercüman çalışsa bile, hepsinin aynı dili konuşmasını sağlar. Bu, gerçek bir tutarlı çeviri garantisidir. Bu tür teknoloji odaklı hizmetler, Şişli teknik tercüme ofisimiz gibi iş merkezlerinin kalbinde yer alan lokasyonlarda özellikle kritik öneme sahiptir. Profesyonel bir glossary oluşturma hizmeti, teknik çeviri kalitesini artırır. Bizim için glossary oluşturma, projenin anayasasını yazmaktır. Başarılı bir glossary oluşturma olmadan, teknik tercüme terminoloji tutarlılığı sağlanamaz.

CAT Araçları (Trados, Memsource vb.) Nasıl Çalışır?

Trados çeviri veya Memsource çeviri gibi profesyonel platformlar, yukarıda bahsedilen Çeviri Belleği (TM) ve Terminoloji Bankası (Glossary) teknolojilerini birleştiren arayüzlerdir.

Tercüman, bu programlarda çalışırken ekranı bölünmüştür:

• Sol Taraf: Kaynak metin (örn: İngilizce)
• Sağ Taraf: Hedef metin (örn: Türkçe)
• Üst Pencere: Çeviri Belleği (TM) önerileri (Benzer cümleler)
• Yan Pencere: Terminoloji Bankası (Glossary) önerileri (Onaylı terimler)

Bu yapı, tercümanın sadece yaratıcılığına (akıcı cümle kurma) odaklanmasını sağlar; hafıza yükünü (tutarlılık) ise teknolojiye bırakır. Trados çeviri ve Memsource çeviri gibi araçlar, bu entegrasyonu sağlayarak teknik çeviri kalitesini zirveye taşır. Profesyonel bir teknik terim yönetimi, Memsource çeviri veya Trados çeviri gibi platformlar olmadan neredeyse imkansızdır. Glovega, bu CAT araçları konusunda uzmandır. Trados çeviri veya Memsource çeviri platformları, teknik tercüme terminoloji tutarlılığı için şarttır. Pek çok firma Trados çeviri platformunu tercih ederken, bulut tabanlı Memsource çeviri de hızla yaygınlaşmaktadır. Biz, projenize en uygun CAT araçları ile çalışırız. İster Trados çeviri ister Memsource çeviri olsun, hedefimiz daima tutarlı çeviri sağlamaktır.

Tutarlılık Bir Vaat Değil, Sistem Meselesidir

Teknik tercüme terminoloji tutarlılığı, "dikkat ederiz" denilerek sağlanamaz. Bu, ancak teknoloji (CAT araçları, çeviri belleği, terminoloji bankası) ve uzmanlık (doğru glossary oluşturma ve teknik terim yönetimi) ile sağlanabilen, sistemsel bir sonuçtur.

Eğer siz de yüzlerce sayfalık dokümanlarınızda tutarsızlık yaşamaktan yorulduysanız ve gerçek bir teknik çeviri kalitesi arıyorsanız, manuel yöntemlere güvenmeyin. Glovega'nın teknoloji destekli (Trados çeviri ve Memsource çeviri gibi) ve uzman odaklı (glossary oluşturma) çeviri süreçleriyle tanışın. Size sadece bir çeviri değil, uzun vadeli bir "kurumsal hafıza" ve "tutarlı çeviri" garantisi sunalım.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)