- Konu Başlıkları
- Yeminli Tercüme, Noter Onayı ve Apostil Kısaca Nasıl Ayrılır?
- Yeminli Tercüme Nedir?
- Noter Onayı Nedir?
- Apostil Nedir?
- Apostil ile Noter Onayı Aynı Şey mi?
- Yeminli Tercüme, Noter ve Apostil İşlem Sırası Nasıl Belirlenir?
- Apostil Tercümeden Önce mi, Sonra mı Yapılır?
- Her Resmî Belge İçin Üç İşlem de Gerekir mi?
- Doğru İşlemi Belirlerken En Sık Yapılan Hata
Yeminli tercüme, noter onayı ve apostil aynı işlem değildir. Yeminli tercüme belgenin çevrilmesi ve tercüman tarafından imzalanmasıyla, noter onayı bu tercümenin noterlikte tasdik edilmesiyle, apostil ise belirli resmî belgelerin başka bir ülkede kullanılabilmesi için belgenin kaynağına ilişkin tasdik işlemiyle ilgilidir.
Bu nedenle her belge için “önce tercüme, sonra noter, ardından apostil” şeklinde değişmez bir sıra yoktur. Hangi işlemin gerekli olduğu; belgenin türüne, düzenlendiği ülkeye, kullanılacağı ülkeye ve belgeyi kabul edecek kurumun talebine göre belirlenmelidir.
Yeminli Tercüme, Noter Onayı ve Apostil Kısaca Nasıl Ayrılır?
| İşlem | Temel amacı | İşlemi kim gerçekleştirir? | Her belgede gerekli mi? |
|---|---|---|---|
| Yeminli tercüme | Belgenin başka bir dile çevrilmesi ve çevirinin tercüman tarafından imzalanması | Yeminli tercüman | Hayır; kabul edecek kurumun talebine göre değişir |
| Noter onayı | Yeminli tercüman tarafından hazırlanan tercümenin noterlik işlemiyle tasdik edilmesi | Noter | Hayır; belge ve işlem türüne göre değişir |
| Apostil | Bir kamu belgesinin başka bir taraf ülkede kullanılmasını kolaylaştıran resmî tasdik | Belgenin düzenlendiği ülkedeki yetkili makam | Hayır; ülke, belge ve işlem kapsamına göre değişir |
En önemli ayrım şudur: yeminli tercüme çeviriyle, noter onayı tercümenin noterlikte tasdikiyle, apostil ise belgenin uluslararası kullanımındaki tasdik süreciyle ilgilidir. Bu üç işlemin aynı kavram gibi kullanılması, ihtiyaç duyulmayan bir işlem yaptırılmasına veya gerekli bir aşamanın atlanmasına neden olabilir.
Yeminli Tercüme Nedir?
Yeminli tercüme, noterlikte yemin tutanağı bulunan tercüman tarafından hazırlanan ve tercümanın imzasını taşıyan çeviridir. Buradaki temel işlem belgenin kaynak dilden hedef dile doğru ve eksiksiz biçimde aktarılmasıdır.
Diploma, transkript, doğum belgesi, evlilik belgesi, mahkeme kararı, vekâletname veya şirket evrakı gibi birçok belge için yeminli çeviri talep edilebilir. Ancak bir belgenin resmî nitelikte olması tek başına her durumda yeminli tercümenin zorunlu olduğu anlamına gelmez. Esas alınması gereken, belgenin sunulacağı kurumun güncel belge kabul şartlarıdır.
Yeminli tercüme tamamlandığında belge otomatik olarak noter onaylı veya apostilli hâle gelmez. Bunlar gerektiğinde ayrıca uygulanan farklı işlemlerdir.
Noter Onayı Nedir?
Noter onaylı tercüme, yeminli tercüman tarafından hazırlanan çevirinin noterlikte tasdik edilmesiyle oluşur. Dolayısıyla yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme arasındaki temel fark, noterlik aşamasının bulunup bulunmamasıdır.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, noter onayını “noterin tercümenin bütün terminolojisini yeniden kontrol ederek çevirinin doğruluğunu garanti etmesi” şeklinde yorumlamamaktır. Tercüme işlemini gerçekleştiren ve çevirinin sorumluluğunu üstlenen kişi tercümandır; noterlik ise kendi mevzuatı çerçevesinde tasdik işlemini gerçekleştirir.
Diploma, nüfus kayıt belgesi veya başka bir resmî evrak için noter onayının gerekli olup olmadığı yalnızca belgenin adına bakılarak belirlenmemelidir. Noter onayı gereken belgeler değerlendirilirken belgenin hangi kuruma, hangi amaçla ve hangi ülkede sunulacağı da dikkate alınmalıdır.
Apostil Nedir?
Apostil, 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamında, bir taraf devlette düzenlenen kamu belgesinin başka bir taraf devlette kullanılmasını kolaylaştıran tasdik sistemidir. Temel işlevi belgenin üzerindeki imzanın gerçekliğini, imzalayan kişinin hangi sıfatla hareket ettiğini ve gerektiğinde belge üzerindeki mühür veya damganın kaynağını tasdik etmektir.
Bu nedenle apostil bir tercüme türü değildir ve belgenin içeriğinin doğru olduğunu onaylamaz. Aynı şekilde apostil, yeminli tercümanın yaptığı çevirinin dilbilimsel kalitesini kontrol eden bir işlem de değildir.
Türkiye'de apostil onayı gerektiren bir işlem söz konusu olduğunda hangi belgenin apostilleneceği ve tasdikin hangi aşamada alınacağı başvurunun niteliğine göre belirlenmelidir. Türkiye'de idari ve adli belgeler için yetkili makamlar belge türüne göre farklılaşabilir; bazı belge türlerinde elektronik apostil imkânı da bulunmaktadır.
Apostil ile Noter Onayı Aynı Şey mi?
Hayır. Noter onayı ile apostil farklı amaçlara hizmet eder. Noter onayı tercümenin noterlik işlemi açısından tasdik edilmesiyle ilişkiliyken apostil, Sözleşme kapsamındaki bir kamu belgesinin yabancı ülkede kullanılmasında geleneksel diplomatik veya konsolosluk tasdik sürecinin yerine geçen belge tasdik mekanizmasıdır. Örneğin bir kişinin yurtdışında kullanacağı belgenin tercümesi noter onayına ihtiyaç duyabilirken, belgenin yabancı makam önünde kullanımı için ayrıca apostil talep edilebilir. Başka bir işlemde ise yalnızca yeminli tercüme yeterli olabilir. Bu nedenle noter onayı alınmış olması apostilin de tamamlandığı anlamına gelmez.
Yeminli Tercüme, Noter ve Apostil İşlem Sırası Nasıl Belirlenir?
İşlem sırasını belgeyi görmeden yalnızca “yurtdışında kullanılacak” bilgisine dayanarak belirlemek doğru değildir. Daha sağlıklı yaklaşım, işlemi sondan başa doğru değerlendirmektir:
- Belgenin nereye sunulacağını belirleyin. Üniversite, konsolosluk, mahkeme, göçmenlik kurumu veya başka bir kuruluş farklı belge şartları uygulayabilir.
- Kabul edilecek dil ve tercüme biçimini kontrol edin. Kurum yalnızca tercüme, yeminli tercüme veya noter onaylı tercüme isteyebilir.
- Apostil gerekliliğini ayrıca değerlendirin. Belgenin düzenlendiği ve kullanılacağı ülkelerin Apostil Sözleşmesi kapsamındaki durumu ile ilgili belgenin sözleşme kapsamına girip girmediği önemlidir.
- Apostilin hangi belgeye uygulanacağını netleştirin. İşleme göre asıl kamu belgesinin, noterlik işleminin veya başka bir resmî belgenin tasdiki söz konusu olabilir.
- Ancak bundan sonra tercüme ve tasdik sürecini başlatın. Böylece gereksiz noter veya apostil işlemlerinin yanı sıra eksik belge hazırlama riski de azaltılır.
Apostil Tercümeden Önce mi, Sonra mı Yapılır?
Bu sorunun bütün belgeler ve bütün ülkeler için geçerli tek bir cevabı yoktur. Bazı işlemlerde önce asıl belgeye apostil uygulanır ve belge apostil şerhiyle birlikte tercüme edilir. Bazı süreçlerde ise tercümenin noterlikte tasdik edilmesi sonrasında ortaya çıkan resmî işlem için farklı bir tasdik yolu gerekebilir.
Bu nedenle “apostil her zaman tercümeden sonra yapılır” veya “apostil mutlaka önce alınır” şeklinde evrensel bir kural kabul edilmemelidir. Belgeyi teslim alacak kurumun istediği format, işlem sırasını belirlemede önceliklidir.
Her Resmî Belge İçin Üç İşlem de Gerekir mi?
Hayır. Bir belgenin resmî olması yeminli tercüme, noter onayı ve apostilin üçünün de zorunlu olduğu anlamına gelmez.
- Yalnızca yeminli tercüme kabul eden bir kurum olabilir.
- Yeminli tercüme ve noter onayı birlikte talep edilebilir.
- Yurtdışında kullanılacak bir kamu belgesi için apostil ayrıca gerekebilir.
- Bazı işlemlerde apostil yerine farklı tasdik prosedürleri söz konusu olabilir.
- Bazı belgelerde ise bu işlemlerin hiçbirine ihtiyaç duyulmayabilir.
Özellikle apostil konusunda belgenin kullanılacağı ülkenin Lahey Apostil Sözleşmesi kapsamındaki güncel durumunun kontrol edilmesi önemlidir. Sözleşme kapsamı dışında kalan veya farklı uluslararası anlaşmalara tabi olan işlemlerde başka tasdik prosedürleri uygulanabilir.
Doğru İşlemi Belirlerken En Sık Yapılan Hata
En sık yapılan hata, yalnızca belge türüne bakarak işlem seçmektir. “Diplomaysa apostil gerekir” veya “resmî belgeyse noter şarttır” gibi genellemeler doğru bir karar yöntemi değildir. Aynı tür belge farklı ülke veya kurumlara sunulduğunda farklı şartlarla karşılaşabilir.
Belge hazırlığına başlamadan önce dört bilginin netleştirilmesi daha güvenlidir: belgenin ne olduğu, hangi ülkede düzenlendiği, hangi ülkede kullanılacağı ve hangi kuruma sunulacağı. Bu bilgiler üzerinden yeminli tercüme, noter onayı ve apostil gereklilikleri ayrı ayrı değerlendirildiğinde hem gereksiz işlem yapma hem de eksik belgeyle başvuru yapma riski azalır.
Belgenizin hangi tercüme veya onay sürecine ihtiyaç duyduğundan emin değilseniz, kullanım amacı ve sunulacağı kuruma göre süreci birlikte değerlendirebiliriz. Yeminli tercüme, noter onayı ve apostil gerekliliklerinin doğru sırayla planlanması için ekibimizden bilgi alabilirsiniz.
